“İnsanları üzen eşya ve hadiseler değil, onlar hakkında sahip olduğu  düşüncelerdir.” Epiktetos

Stres Nedir?

Son günlerde kendimizi daha sabırsız ve sinirli hissediyorsak,iyi uyku uyuyamıyorsak,stresin etkilerine maruz kalıyoruz demektir.

Yoga zihinle bedeni bütünleştirir. Yoga stresi kabul etmez ve savaşmaya çalışmaz.Stresin köklerini anlaması için kişinin içindeki farkındalığı geliştirmeyi amaçlar. Zihinde stresi yaratan sebepleri anlamaya odaklanır.

Asanalar, pranayamalar, sadhanalar yaparak zihin ve beden stresli durumu bir toplu iğneden daha fazla görmeyerek güçlendirir.Yoganın vereceği en önemli mükafat bu farkındalıktır. Cevap stresli durumu önlemekte yatmıyor veya televizyon seyrederek,alkol tüketerek,çok yemek yiyerek stresle başa çıkmakta yatmıyor.

Cevap içsel güç ve farkındalığı geliştirmekte yatıyor.

Stres,gerçekte olan olaylarla değil,nasıl düşündüğümüzle ortaya çıkan bir durumdur.Stres bizim kişisel  ve sosyal kontext ve psikolojik ve duygusal reaksiyonlarımızdan gelir. Şartlanmalara olan tepkidir.Strese neden olan durum değişmez ancak bizim reaksiyon veriş şeklimiz değişir.

Düşmanlık duyguları baskın kişiler,suçluluk payı çıkaranlar, aşırı duyarlı kişiler,egoist kişiler, çocuksu ve pasif kişilikler stresle başa çıkma konusunda başarısız olmaktadır.

STRESİN FİZYOLOJİSİ

Bilinçaltımız,korku ve endişe duyguları neticesinde,bedenle birlikte-gerçek veya değil- reaksiyon vererek stres hormonu salgılar.Endocorticosteroid hormonu beyinde salgılanır. Beyin stresin gerçek veya hayali olduğunu ayırt edemez.Bu demektir ki korku filmi seyrederken de  sanki gerçek bir tehlike anında gibi reaksiyon verir.Bedende fazla epinefrin biyokimyasal oluşur.Kan akışında fazla salgılanan kimyasallar kullanılmayıp stres durumları devam ederse,o zaman zihinsel ve fiziksel hastalıklar ortaya çıkar.

Duygusal stres kan basıncını artırır ve beslenmeden bağımsız olarak kandaki kolesterol  düzeyini artırır.Stres koroner damarların daha fazla kolesterol emmesine sebep olur.HDL seviyesini düşürür.Östrojen üretimi azalır.Düzensiz adetler başlar.

Stres, omurga, mide, sinir ve kardiovasküler sistemi, iç salgı bezlerini ve bağışıklığı etkiler. Bu da kalp atışı ve tansiyonu etkiler.Asit ve toksin salgısına neden olur. Gastrik asit salgısı artar. Vücudumuz stresle karşı karşıya kaldığında bedendeki vitamin ve mineralleri daha hızlı tüketmeye başlar.

Beyin ve kalp arasında sempatik sinir sistemi kalpteki alıcıları uyarır ve daha hızlı atmasında neden olur.Kan damarları tıkanır ve beyin yeterli oksijen alamaz.Stres beynin alt merkezini etkiler.Sonra Merkezi Sinir Sistemini etkiler.Stres temel olarak omuriliği etkiler.Omurgayı geren,büken ve güçlendiren hareketler stresi ortadan kaldırır.Yoga omurganın esneklik ve hareketliliğini geliştirir.Böylece stresin beynin üst merkezlerine ulaşmasını engeller.Stres kasları kasar ve katılaştırır.Yoga kaslardaki kasılmayı gevşetir.

Beyin strese karşıt hormon salgılar. Stresi hafifleten hormonlar, serotonin, noradrenalin, dopamindir.

Serotonin iyi uyumamızı sağlar. Bedenin saat ve ısısını kontrol eder.Stresle savaşan ana hormon olan kortikozol hormon salgısını başlatır.

Noradrenalin  bedene enerji verir. Eğer yeterli salgılanmazsa,tembel ve depresif oluruz.

Dopamin acı  ve zevk hissinden sorumludur.Morfin ve eroin (endorfin) olarak bedende bulunur.Dopamin eksikliği,bedenin değişik yerlerinde kronik ağrılara sebep olur.

Bu kuryeler,bedeni gevşemiş ve rahat duruma getirir.

Kentucky Üniversitesi bilim adamları, böbreküstü bezlerinin stres anında salgıladığı kortizol stres hormonunun hafızayı ve hatırlama kapasitesini etkilediğini tespit etmiştir.

Amerika’da ki Mayo Klinik  doktorları,bedenin strese karşı bu reaksiyonunda ,genler ve tecrübenin etken olduğunu  tespit etmiştir. Reaksiyonlar genetik olabilir.Bu şu demektir,stresli ailelerin çocukları da stresli olur. 

STRES ALTINDAYKEN BEDENDE NELER OLUR?

Stres altındayken kaslar kasılır, endişe, hiperaktivite, sinirlilik gibi reaksiyonlar nefesin daha sığ ve çabuk olmasına neden olur.Nefesi tutmaya yöneliriz.Böylece daha az oksijen alırız ve kaslar katılaşır.Kasların katılığı kan dolaşımını kısıtlar,daha az oksijen bedene girer ve daha az toksin bedenden atılır.Hücrelerin sağlıklı yeniden oluşumunu etkiler.Oksijene aç kalan hücreler kanser ve bağışıklık eksikliği ve kalp hastalıklarının  ana sebebidir.

Strese maruz kalan bedenin verdiği yanıtları gözden geçirelim:

· Kan basıncı artar, kalp daha hızlı çalışmaya başlar, kaslarda kasılmalar olur.

·  Uyku problemleri, yorgun uyanma ve iyi uyuyamama

·  Kronik yorgunluk, baş ağrısı ve hazımsızlık

·  Hayata karşı ilgisizlik

·  Sürekli alınganlık

·  Sürekli hastalık korkusu

·   Kendinden nefret etme ve kendini çirkin hissetme

·  Bastırılmış öfke

·  Diğer kişilerin düşmanlığının hedefi olduğunu hissetme

·    İhmal edilmiş hissetme

·    Gelecek korkusu,güvenecek kimse olmadığını hissetme

·  Konsantre olamama

·   Açık ve kapalı  alan korkusu.

STRESLE BAŞA ÇIKMA TEKNİKLERİ  NELERDİR?

1. Pranayama (Nefes Kontrolü)

Nefes sempatik ve parasempatik sinir sistemi arasında bir köprüdür.Stres durumunda uyarılan sempatik sinir sistemini dengeler.

Nefes alma zihnimizi etkiler.Aynı şekilde yanlış duruşlar, obezite, akciğer problemleri,sigara düzensiz nefese neden olur.Bu da kalp hastalığına hazırlar.Nefes kontrolü tüm sistemleri içerir.Yanlış nefes alındığında tüm sistem zarar görür.Solunum sistemi iyi işlerse, dolaşım ve tüm sistemler iyi işler.

Rahat ve gevşemiş nefes alma, solunum sinirlerinin daha az çaba harcamasını sağlar. Bu da istemli sinirleri etkileyerek istemsiz sinirlerin de etkilenmesini sağlamak demektir.

Endişe anında mide kasılır ve bu karındaki en büyük kas olan diyaframı gerer  ve nefes dışarı atılamaz. Ciğerlerin üst kısmı,bu durumu dengelemeye çalışmak  için ,kısa ve hızlı nefes almaya  başlar.Ciğerlerin geri kalan kısmı pis havayla dolmuştur.Daha fazla nefes almaya çalışmak panik yaratır. Beden savaş kaç moduna girer. Kalp daha hızlı atmaya başlar.

Nefes kontrolünde ilk adım, nefes vererek panik halini ve düzensiz solumayı durdurmaktır.

Burundan nefes alıp vermek sığ ve kısa kısa nefes almaya kesin çözümdür.

Karından nefes alıp verme tüm bedeni sakinleştirici  hap almış etkisi yapar. Karın nefesinin stresi azaltıcı etkisi vardır.Nefes verirken diyafram  gevşer ve yukarı doğru hareket edip  akciğeri sıkıştırır ve nefesi dışarı atar.

Karın bölgesi,güneş sinirağı,stres ve etkilerinin en çok biriktiği bölgedir.Diyafram,pankreas,karaciğer,ve mideyi kontrol eder.Karın nefesi alarak o bölgelerdeki tüm organlara enerji akışınıda sağlamış oluruz. Göğüs,diyafram ve solunum kaslarının gevşemesi yüz kaslarını gevşetir.Yanlış nefes yüz kaslarını gerer.

Artan oksijen kanı temizler,hücreler beslenir ve kaslar sağlıklı işlemeye başlar.

Bilinçli nefes alma,zihni sakinleştirir.Korku ve endişeyi bertaraf eder.Daha çok oksijen alınıp,daha etkin toksin  atılır.

2. Meditasyon

3. Yoga

4. Akupunktur

5. Refleksoloji

6. Masaj

7. Aromaterapi